Seminaria licencjackie/magisterskie
dr hab. Ryszard Szarfenberg

PROGRAM | Co nowego?
 

Promotor: dr hab. Ryszard Szarfenberg www, e-mail

Dyżury

 

Zainteresowania promotora

   

    Interesuję się filozofią, teorią i praktyką welfare state, polityki społecznej oraz rozwoju społecznego. Z dziedzin polityki społecznej, którymi zajmowałem się w ostatnich latach dominuje pomoc społeczna oraz problemy ubóstwa i wykluczenia społecznego. Pisałem też na temat praw socjalnych, jakości usług społecznych, a także reform instytucji i usług rynku pracy. Dydaktycznie miałem też kontakt z tematyka społecznej odpowiedzialności biznesu. Moje teksty dostępne są na stronie rszarf.ips.uw.edu.pl, tam też liczne linki do wielu miejsc i tekstów innych autorów.

 

Warunki wstępne


   
Student przystępujący do pisania pracy licencjackiej/magisterskiej powinien mieć przede wszystkim podstawową orientację w zakresie prowadzenia badań naukowych, czyli m.in. powinien umieć formułować pytania i hipotezy badawcze oraz zastosować metody zbierania i analizy danych w celu weryfikacji postawionych hipotez.

 

Zalecana literatura z zakresu metodologii nauk społecznych

Podręczniki ogólne

  • E. Babbie "Podstawy badań społecznych", PWN, 2007.

  • E. Babbie "Badania społeczne w praktyce", PWN, 2003.

  • D. Nachmias, Ch. Frankfort-Nachmias "Metody badawcze w naukach społecznych", Zysk i S-ka, 2000.

Metody jakościowe

  • N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.) "Metody badań jakościowych", t. 1 i 2, PWN, 2009.

  • M. Miles, A.H. Huberman "Analiza danych jakościowych", Transhumana, 2000.

  • K. Konecki "Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana", PWN, 2000.

  • D. Silverman „Interpretacja danych jakościowych. Metody analizy rozmowy, tekstu i interakcji”, PWN, 2009.

  • D. Silverman „Prowadzenie badań jakościowych”, PWN, 2009.

  • U. Flick "Projektowanie badania jakościowego", PWN, 2010.

Metody badań terenowych

  • P.B. Sztabiński i in. red. "Fieldwork jest sztuką. Jak dobrać respondenta, skłonić do udziału w wywiadzie, rzetelnie i sprawnie zrealizować badanie", IFiS PAN, 2005.

  • M. Hammersley, P. Atkinson "Metody badań terenowych", Zysk i S-ka, 2000.

  • M. Angrosino "Badania etnograficzne i obserwacyjne", PWN, 2010.

Inne metody

  • T. Rapley "Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów", PWN, 2010.

  • S. Kvale "Prowadzenie wywiadów", PWN, 2010.

 

Zalecane strony

 

Terminarz trzech pierwszych kroków (dla studentów rozpoczynających w r.a. 2013/2014)

Terminarz i zasady zaliczenia (dla studentów rozpoczynających w r.a. 2012/2013)

 

 

WSKAZÓWKI

 

Sens

 

    Tworzenie pracy licencjackiej/magisterskiej jest złożonym procesem samodzielnie przeprowadzonych badań i analiz, w którym trzeba wykazać się m.in. pewnymi umiejętnościami badawczymi, organizacyjnymi oraz wiedzą, logiką i dyscypliną. Rezultatem tego procesu ma być tekst samej pracy spełniający poniższe wymogi.


Tytuł i temat


   
Tytuł pracy powinien być zwięzły i oddawać temat badania. Temat pracy powinien dotyczyć zagadnień pracy i polityki społecznej, gdyż to był główny przedmiot studiów licencjackich/magisterskich w IPS. Jeżeli treść pracy odbiega od tytułu/tematu narażamy się na zarzut, że tytuł wprowadza czytelnika w błąd, albo, że praca jest nie na temat.

   Przy wyborze tematu można się kierować różnymi przesłankami, np. własnymi zainteresowaniami (które z przedmiotów na studiach były najciekawsze), planami zawodowymi (jaki temat pracy będzie mi przydatny w zawodzie, który chcę wykonywać), łatwością dostępu do danych czy przedmiotu badania (gdzie pracuję; gdzie pracują moi rodzice, znajomi; gdzie mieszkam i jakie problemy tam występują).

    Wybór tematu i jego sformułowanie są istotne, gdyż stanowi on dla nas ciągle obecną wskazówkę, czym przede wszystkim mamy się zajmować i co badać. W przypadku prac licencjackich tematy i przedmiot powinny być bardzo konkretne i wąskie, gdyż seminarium trwa tylko rok.


Zawartość


   
Każda praca powinna mieć kartę tytułową, kartę oświadczeń i strony ze streszczeniem i słowami kluczowymi (wzory na stronach WDiNP); spis treści (ponumerowane części struktury pracy i numery stron; w spisie treści nie umieszczamy karty oświadczeń, stron streszczenia i słów kluczowych); po nim następuje spis tabel (numery, tytuły tabel i numery stron), spis schematów lub rysunków (numery, tytuły i numery stron); ewentualnie również wyliczenie użytych w pracy skrótów i ich rozwinięcia; dalej są już właściwe części pracy, czyli wstęp lub wprowadzenie; poszczególne części (dobrze jest każdą z nich opatrzyć krótkim wstępem i wnioskami); zakończenie lub podsumowanie, lub konkluzje czy wnioski; bibliografia i ewentualnie załączniki (np. arkusze wykorzystanych ankiet, inne interesujące i niepublikowane materiały zebrane podczas badania).

Wstęp


   
We wstępie krótko przedstawiamy temat pracy i uzasadniamy jego wybór, określamy ogólny cel badań i główną hipotezę, a także metody jakie zostały zastosowane w celu jej weryfikacji. Opisujemy i uzasadniamy też sekwencję i treść rozdziałów pracy.

Główna część pracy


   
W głównej części pracy powinien znaleźć się przegląd wyników badań, które przeprowadzano już na podobny temat i usytuowanie tematu pracy na tym tle. Pozostałe elementy można różnie organizować, ale struktura pracy powinna być uzasadniona, tzn. dlaczego takie a nie inne rozdziały, punkty i podpunkty i dlaczego w takiej a nie innej kolejności.
    Wszystkie wyodrębnione części pracy, czyli rozdziały, punkty i podpunkty powinny mieć ciągłą numerację, np. rozdział 1., punkt w tym rozdziale 1.1., 1.2. itd., podpunkt 1.1.1. lub 1.1.2 itd. W większości edytorów tekstów istnieje automatyczna funkcja tworzenia spisu treści jeżeli zastosujemy właściwy format do tytułów poszczególnych części pracy, np. tytuł rozdziału – nagłówek 1, tytuł punktu – nagłówek 2 itd.

Zakończenie


   
Zakończenie powinno zawierać całościową i jednocześnie syntetyczną ocenę przeprowadzonego badania, uzyskanych wyników i wyprowadzonych wniosków. Należy też przedstawić wnioski, jakie z naszych badań wynikają dla dalszych badań w tej dziedzinie oraz wnioski dla działań praktycznych, np. reformatorskich (ze wskazaniem ich adresatów i sposobów realizacji). Ten ostatni element jest charakterystyczny dla podejście politykospołecznego do badań naukowych. Wymaga on jednak, aby badania od początku były tak projektowane, aby wyciągnięte z nich wnioski praktyczne miały w nich solidne oparcie.

Cytowania i przypisy


    Praca powinna być napisana przede wszystkim własnymi słowami, a nie być kompilacją cytatów, dlatego nie należy cytować dużych fragmentów innych tekstów, o ile nie jest to szczególnie uzasadnione, np. nawet duże cytaty z wypowiedzi udzielonych w swobodnym wywiadzie mogą być cytowane w celu ukazania sposobu myślenia respondentów.

    Każdy cytat (z książki, z artykułu, z wypowiedzi respondenta, z Internetu) musi być oznaczony cudzysłowem i ewentualnie kursywą oraz przypisem, np. „Zakończenie powinno zawierać całościową ocenę przeprowadzonego badania, uzyskanych wyników i wyprowadzonych wniosków1. W Polsce najczęściej stosuje się przypisy dolne, w ich treści należy podać inicjał imienia autora z kropką, nazwisko, następnie jeżeli była to książka pod redakcją umieszczamy "(red.)", dalej tytuł (może być w cudzysłowie lub kursywą), wydawcę, miasto i rok, po przecinku umieszczamy "s." i wpisujemy stronę z publikacji skąd pochodzi cytat.

    Jeżeli cytujemy coś, co było cytowane przez kogoś innego dajemy w przypisie nazwisko autora cytatu i źródło, w którym miało miejsce cytowanie, np. „M. Kabaj za:...”. Jeżeli relacjonujemy czyjeś poglądy własnymi słowami lub przytaczamy jakieś dane także należy je oznaczyć przypisami. Jeżeli ogólnie powołujemy się na jakąś przeczytaną pozycję nie podajemy strony np. „Pisał już o tym m.in. M. Kabaj1”, a pełne informacje o książce wpisujemy w treści przypisu dolnego. W przypadku powtarzania w niewielkim odstępie tej samej pozycji można w treści przypisu dolnego wpisywać słowo "tamże, s...." lub zwrot czy skrót o zbliżonym znaczeniu, np. "op. cit. s....".
    Jeżeli tabele i rysunki pochodzą z innych publikacji, informacje o źródle zamieszczamy pod nimi, np. „Źródło: "Rocznik statystyczny", GUS, Warszawa 2003, s.27”. Nie jest jednak dobrą praktyką kopiowanie cudzych tabel i wykresów, student powinien pokazać, że umie posługiwać się prostymi narzędziami analitycznymi (własne tabele, schematy, wykresy). Jeżeli tabelę bądź wykres sporządziliśmy sami należy napisać „Źródło: opracowanie własne”, dodać jednak należy skąd wzięte zostały dane do wykresu, jeżeli nie pochodzą one z naszych własnych badań.

    Przypisy do ustaw i rozporządzeń muszą zawierać ich nazwy oraz daty i adres publikacyjny, tj. numer i pozycję w Dzienniku Ustaw lub w Monitorze Polskim, np. "ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593)". Jeżeli korzystano z któreś z wersji ustawy znowelizowanej należy dodać dopisek "z późn. zm.", chociaż będzie to informacja nieprecyzyjna. W ideale należałoby wpisać jeszcze adres publikacyjny tej ustawy, która zmieniła pierwotne brzmienie cytowanego przepisu.

    Takie same zasady stosuje się w przypadku korzystania z tekstów obcojęzycznych, m.in. tłumaczenia zdań w innych językach umieszczamy w cudzysłowach opatrujemy przypisami itd.

    Jeżeli chcemy skomentować to, co piszemy, wspomnieć coś na marginesie, poczynić jakieś uwagi dodatkowe dajemy również przypis i w jego treści na dole strony wpisujemy to, co chcemy.

Źródła i Internet


   
Należy korzystać ze źródeł wiarygodnych, a za takie uważa się przede wszystkim książki i periodyki naukowe, roczniki statystyczne i inne dokumenty upowszechniane przez instytucje i jednostki publiczne (rządowe i samorządowe).

    Korzystanie z Internetu jest dozwolone, ale należy pamiętać, że sens ma jedynie korzystanie ze stron instytucji publicznych i naukowych. Informacje zamieszczane na innych stronach są mniej wiarygodne i mogą być użyteczne tylko, o ile są one przedmiotem badania, np. badamy wypowiedzi na określonym forum internetowym albo interesuje nas jakaś organizacja pozarządowa. Przykładowo, jeżeli chcemy się czegoś dowiedzieć o alkoholizmie i polityce z tym związanej korzystamy ze stron Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i ze stron periodyków naukowych na ten temat np. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia, o ile te ostatnie udostępniają pełne artykuły .
    Zasady cytowania i przypisów dotyczą również źródeł z Internetu. Najłatwiej, gdy mamy w Internecie tekst lub dokumentu w formacie PDF lub DOC, w którym jest tytuł, autor, data. W takim przypadku w przypisie umieszczamy te informacje i dodatkowo adres internetowy dokumentu, jak również ewentualnie datę dostępu, np. "R. Szarfenberg „Czy mamy absurdalnie wysokie wydatki publiczne?”, 06.12.05, s.3,  <http://www.ips.uw.edu.pl/rszarf/pdf/wydatki.pdf>. Dostęp: 04.05.06.". W przypadku, gdy treść jest bezpośrednio na stronach internetowych szukamy tytułu informacji i jej autora. Jeżeli ich nie ma podajemy tylko nazwę strony. Ze względu na to, że adresy internetowe mogą być bardzo długie, można przy każdym źródle internetowym dać w przypisie informację "źródło internetowe" zamiast adresu, a te umieścić w bibliografii, np. "R. Szarfenberg „Czy mamy absurdalnie wysokie wydatki publiczne?”, 06.12.05, s.3. Dostęp 04.05.06. Źródło internetowe", a w bibliografii: "R. Szarfenberg „Czy mamy absurdalnie wysokie wydatki publiczne?”, 06.12.05,  <http://www.ips.uw.edu.pl/rszarf/pdf/wydatki.pdf>".

 

Plagiaty


   
Plagiatem jest przedstawianie cudzej pracy jako własnej. Plagiat polega też na tym, że w pracy umieszczamy fragmenty napisane przez innych autorów nie informując o tym czytelnika za pomocą cudzysłowów i dokładnych przypisów. Zakamuflowanym plagiatem jest umieszczenie nieco zmienionych fragmentów cudzych tekstów bez cudzysłowów, ale z przypisem do źródła. Czytelnik sądzi wtedy, że autor własnymi słowami przedstawił cudze poglądy lub skomentował dane przytoczone gdzie indziej. Prawda jest jednak taka, że autor skopiował cudzy tekst, a zmiany wprowadzone przez niego mają jedynie na celu ukrycie oszustwa, co jeszcze bardziej godne jest potępienia. W pracy należy więc używać stylu referującego, np. „G. Sorman pisał, że państwo Chińskie jest totalitarne i uzasadnił to odwołując się do argumentów takich, jak… [przypis]”; oraz stosować cudzysłowy wszędzie tam, gdzie uzasadnione jest przytoczenie oryginalnego sformułowania innego autora. Takie same zasady dotyczą tekstów obcojęzycznych, które autor przetłumaczy na język polski, tzn. plagiatem będzie zamieszczenie ich bez cudzysłowów i bez przypisu, a zakamuflowanym plagiatem danie ich bez cudzysłowu, ale z przypisem.

    Autoplagiat polega na tym, że przedstawiamy pracę, którą napisaliśmy na inną okazję, np. jako pracę magisterską przedstawiamy własną pracę licencjacką lub pracę magisterską obronioną gdzie indziej. Wszelkie formy plagiatu dyskwalifikują pracę i są formą oszustwa.

    Jeżeli chcemy wykorzystać teksty czy metody, które już rozwinęliśmy w innej naszej pracy licencjackiej czy magisterskiej traktujemy ją jakby to był inny autor i stosujemy zasady powyższe dotyczące cytowań.

 

Bibliografia


   
W bibliografii należy umieścić wszystkie źródła z których korzystano w pracy. Bibliografia powinna być podzielona na części, np. książki naukowe (autor lub redaktor, tytuł, wydawnictwo, miejsce wydania, rok), artykuły naukowe (autor, tytuł, nazwa czasopisma, numer, rok), artykuły prasowe (autor, tytuł, nazwa czasopisma, numer, rok), dokumenty, np. strategie, programy, statuty, regulaminy (nazwa, rok, instytucja wydająca dokument), akty prawne (tytuł, data uchwalenia, numer i pozycja w Dzienniku Ustaw lub w Monitorze Polskim czy w publikatorze prawa miejscowego). Pozycje porządkujemy wewnątrz poszczególnych kategorii alfabetycznie wg nazwisk autorów i tytułów (jeżeli nie ma autora), pozycje bez autorów dajemy na początku. Bibliografię zaczynamy od nowej strony.

Styl


   
Piszemy w pierwszej osobie, np. „Rozpoczęłam badania”, „Uważam, że to jest uzasadnione...”. Nie używamy określeń potocznych, obraźliwych, pejoratywnych chyba, że ma to znaczenie dla pracy, np. przedmiotem badania był język potoczny jakiejś grupy lub postawy, których wskaźnikiem są używane zwroty językowe. Należy unikać ogólników, „lania wody”, nieuzasadnionych stwierdzeń i uogólnień, np. „wszyscy tak myślą”, „wiadomo, że nie jest z tym dobrze”, „mówi się o tym, że...”, „sytuacja jest okropna”, „na ogół jest to prawdą”, „trzeba coś z tym zrobić”. Zdania powinny być niezbyt długie, jasne i precyzyjne. Tekst należy poddawać starannej korekcie w celu wyeliminowania błędów ortograficznych, stylistycznych i interpunkcyjnych.

Format i objętość


   
Czcionka Times New Roman, wielkość 12 pkt, odstęp między wierszami w tekście 1,5 wiersza, w przypisach czcionka 10 pkt. Streszczenie, przypisy, spisy, tabele i bibliografia - odstęp między wierszami pojedynczy. Marginesy 2,5 cm i dodatkowo margines na oprawę 0,5 lub 1 cm. Strony powinny być ponumerowane od pierwszej strony wstępu. W przypadku egzemplarza pracy do akt stosujemy w całej pracy pojedynczy odstęp między wierszami i druk dwustronny.
    Liczba stron znormalizowanych liczonych od 1 strony wstępu do ostatniej strony zakończenia nie powinna być mniejsza niż 40-50 w przypadku prac licencjackich i nie mniejsza niż 70-80 w przypadku prac magisterskich. Podaję tę informację, ponieważ studenci zawsze o to pytają. Objętość zależy jednak od treści, a ta musi spełniać inne wymogi.

Złożenie pracy


   
Praca powinna być oddana w w trzech egzemplarzach wydrukowanych (jeden do archiwum, dwa pozostałe dla promotora i recenzenta) oraz w postaci elektronicznej – plik, z którego dokonano wydruku pracy w formacie PDF oraz plik ze streszczeniem pracy w formacie DOC. Egzemplarz pracy przeznaczony do akt powinien być wydrukowany dwustronnie.

Egzamin dyplomowy


   
Egzamin dyplomowy składa się zwykle z dwóch pytań, jedno dotyczy tematyki studiów (tematy do egzaminu licencjackiego i  magisterskiego są dostępne na stronach IPS), a drugie - tematyki pracy. Pytanie dotyczące pracy jest zwykle ogólne i związane mniej lub bardziej z jej tematem, formułuje je recenzent.